เปิดโครงสร้างราคาน้ำมันไทยก่อน-หลังสงครามสหรัฐ-อิหร่าน กองทุนน้ำมันฯ พลิกจากเก็บเงินมาจ่ายชดเชยดีเซลพุ่ง 12 บาท/ลิตร ขณะค่าการกลั่นโรงกลั่นทะยาน 175% ใน 10 วัน

 

สงครามระหว่างสหรัฐอเมริกา-อิสราเอล และอิหร่านที่ปะทุขึ้นในช่วงต้นเดือนมีนาคม 2569 ได้ส่งแรงกระเพื่อมโดยตรงมายังโครงสร้างราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศไทยอย่างที่ไม่เคยเห็นมานานหลายปี

 

เมื่อเปรียบเทียบข้อมูลโครงสร้างราคาของกรมธุรกิจพลังงาน ระหว่างวันที่ 27 กุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นช่วงก่อนเกิดความขัดแย้ง กับวันที่ 9 มีนาคม 2569 หลังสงครามปะทุ ตัวเลขที่ปรากฏสะท้อนความเปลี่ยนแปลงที่น่าวิตกใน 2 มิติสำคัญ คือภาระกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่พุ่งทะยานในทิศทางตรงข้ามกับค่าการกลั่นที่โรงกลั่นได้รับ

 

 

เทียบราคาน้ำมันก่อน-หลังสงครามอิหร่าน :

 

ราคาหน้าโรงกลั่นคือด่านแรกที่สะท้อนผลกระทบจากสงครามได้ชัดที่สุด เบนซิน 95 ราคาหน้าโรงกลั่นพุ่งจาก 16.54 บาทต่อลิตร เมื่อวันที่ 27  กุมภาพันธ์ ไปแตะ 24.05 บาทต่อลิตร ในวันที่ 9 มีนาคม หรือเพิ่มขึ้นกว่า 7.50 บาทในเวลาเพียง 10 วัน แก๊สโซฮอล์ 91 และ 95 ก็ปรับตัวในทิศทางเดียวกัน

 

แต่ที่น่าตกใจที่สุดคือ ดีเซลหมุนเร็ว ซึ่งเป็นน้ำมันหลักของภาคขนส่งและเกษตรกรรม มีราคาหน้าโรงกลั่นพุ่งขึ้นถึง 12 บาทต่อลิตร จาก 18.96 บาท ไปอยู่ที่ 31.05 บาทต่อลิตร สะท้อนว่าตลาดโลกกำลังตั้งราคาความเสี่ยงจากโอกาสที่ช่องแคบฮอร์มุซจะถูกปิดกั้นอย่างเต็มที่

 

แต่ที่ประชาชนยังเติมน้ำมันได้ในราคาเดิม ทั้งเบนซิน 95 ที่ 39.14 บาท และดีเซลที่ 29.94 บาทต่อลิตร ก็เพราะ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ทำหน้าที่เป็นกันชนรับแรงกระแทกแทนผู้บริโภค และต้นทุนของการทำหน้าที่นั้นก็พุ่งสูงขึ้นอย่างน่าตกใจ

 

กรณีดีเซลหมุนเร็วเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ กองทุนน้ำมันฯ จ่ายชดเชยให้ผู้ค้าน้ำมัน 0.77 บาทต่อลิตร แต่พอถึงวันที่ 9 มีนาคม กองทุนต้องพลิกฐานะมาเป็นผู้ "จ่ายชดเชย" ให้แก่ผู้ค้าสูงถึง 11.73 บาทต่อลิตร นั่นหมายความว่าฐานะกองทุนชดเชยเพิ่มเกือบ 11 บาทต่อลิตร

 

สำหรับน้ำมันกลุ่มแก๊สโซฮอล์ กองทุนก็พลิกจากเก็บเงินมาเป็นจ่ายชดเชยเช่นกัน เช่น แก๊สโซฮอล์ 95 อี10 เปลี่ยนจากเก็บ 1.30 บาท มาเป็นจ่ายออกไป 3.06 บาทต่อลิตร

 

กองทุนน้ำมันจ่ายชดเชยวันละ 700 ล้านบาท :

 

นายอรรถพล ฤกษ์พิบูลย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน  ระบุว่า ปัจจุบันรัฐบาลยังคงตรึงราคาน้ำมันดีเซลไว้ไม่เกิน 30 บาทต่อลิตร (ที่ 29.94 บาทต่อลิตร) แม้ว่าต้นทุนจริงจะสูงกว่านั้นมาก โดยต้องใช้งบอุดหนุนจากกองทุนน้ำมันฯ เฉลี่ยถึงลิตรละ 9.57 บาท ส่งผลให้มีเงินไหลออกจากกองทุนฯ วันที่ 9 มี.ค. 2569 เฉลี่ยสูงถึงประมาณวันละ 700 ล้านบาท

 

เมื่อคูณตัวเลขเหล่านี้กับปริมาณการใช้น้ำมันทั่วประเทศในแต่ละวัน ภาระที่กองทุนน้ำมันฯ ต้องแบกรับกว่า 2 หมื่นล้านบาทต่อเดือน และเป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าฐานะกองทุนติดลบสะสมมาก่อนหน้าสงครามนี้ด้วยซ้ำ

 

กระทรวงพลังงาน ระบุว่า ปัจจุบันกองทุนน้ำมันฯ ยังมีศักยภาพในการดูแลราคาน้ำมันต่อไปได้อีกอย่างน้อยประมาณ 15 วัน หลังจากนั้นจะมีการประเมินสถานการณ์อีกครั้ง โดยหากจำเป็น กองทุนฯ ยังมีทางเลือกในการกู้เงินเพิ่มเติม ซึ่งเป็นแนวทางที่เคยดำเนินการมาแล้วในอดีต

 

โรงกลั่นโกยค่าการกลั่นพุ่ง 5.89 บาทต่อลิตร :

 

ขณะที่รัฐบาลกำลังควักกระเป๋าชดเชยให้ประชาชน อีกฝั่งหนึ่งของสมการกลับเดินไปในทิศตรงข้าม ค่าการกลั่นซึ่งเป็นรายได้ของโรงกลั่นน้ำมันในประเทศพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว จากตัวเลขในเอกสาร ค่าการกลั่นในช่วง 1–9 มีนาคม 2569 ทะยานขึ้นไปแตะ 5.89 บาทต่อลิตร เทียบกับ 2.14 บาทต่อลิตรในเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา หรือเพิ่มขึ้นกว่า 175% ภายในเวลาไม่ถึง 2 สัปดาห์

 

ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เรื่องแปลกในทางเศรษฐศาสตร์พลังงาน เมื่อราคาน้ำมันดิบพุ่งขึ้นกะทันหันจากวิกฤตภูมิรัฐศาสตร์ ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดโลกมักปรับขึ้นเร็วและแรงกว่า ทำให้ส่วนต่างที่โรงกลั่นได้รับกว้างขึ้นผิดปกติ แต่ในบริบทที่รัฐกำลังใช้เงินสาธารณะอุดหนุนราคาขายปลีกน้ำมัน ภาพที่โรงกลั่นมีกำไรพิเศษจากวิกฤตเดียวกันย่อมเป็นประเด็นที่สังคมตั้งคำถามได้.

 

ข้อมูลอ้างอิง: โครงสร้างราคาน้ำมันเชื้อเพลิง (กทม.) วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 และ 9 มีนาคม 2569 จัดทำโดยกรมธุรกิจพลังงาน

 

ที่มา ฐานเศรษฐกิจ

วันที่ 9 มีนาคม 2569