8 สิ่งที่บลูมเบิร์ก วิเคราะห์และจับตามองในการประชุมระดับผู้นำกลุ่มประเทศ  20 หรือ G20 บนเกาะบาหลี ประเทศอินโดนีเซียระหว่างวันที่ 15-16 พ.ย.

 

วันที่ 15 พฤศจิกายน 2565 บลูมเบิร์ก วิเคราะสถานการณ์การประชุมสุดยอดกลุ่มประเทศ G20 ที่จะเกิดขึ้นระหว่างวันที่ 15-16 พฤศจิกายนนี้ บนเกาะบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย ว่า ความเป็นจริง การรวมตัวของผู้นำกลุ่มประเทศ 20 หรือ G20 ในเวลานี้ อาจเป็นการรวมตัวที่ยากที่สุดในปัจจุบัน

 

เนื่องจากมันขัดกับฉากหลังของสงครามของรัสเซียในยูเครน รวมถึงการเผชิญหน้ากันมากขึ้นระหว่างสหรัฐฯ และจีน และความตึงเครียดจากอุปทานน้ำมันระหว่างสหรัฐฯ และซาอุดีอาระเบีย

 

อย่างไรก็ตาม จึงมี 8 เหตุการณ์ ที่จับตามองระหว่างการประชุม และการรวมตัวกันของผู้นำโลกที่มาอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในช่วงไม่กี่วันนี้ หลังจากจบการประชุมอาเซียน ซัมมิต ที่กัมพูชา เมื่อวันที่ 10-13 พ.ย. ต่อด้วยการประชุม G20 ที่บาหลี อินโดนีเซีย ระหว่างวันที่ 15-16 พ.ย. และการประชุมความร่วมร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (APEC) ที่กรุงเทพ ประเทศไทย ระหว่างวันที่ 16-18 พ.ย.

 

สำหรับ 8 สิ่ง ที่ควรจับตามองในการประชุม G20 ระดับผู้นำที่อินโดนีเซีย ได้แก่

 

(1) บทบาทของรัสเซียที่ลดลง :

วลาดิมีร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย ไม่ได้ร่วมการประชุมสุดยอดนี้ด้วยตนเองแต่ส่งรัฐมนตรีต่างประเทศเป็นตัวแทนการประชุม เป็นสถานการณ์คู่ขนานไปกับการทำสงครามในยูเครนเป็นเดือนที่ 9 ขณะที่กองทหารของเขาจมปลัก (และถอนกำลังออกจากภูมิภาคแคร์ซอนจดหมดสิ้นเมื่อวันอาทิตย์ที่ 13 พ.ย.ที่ผ่านมา) เศรษฐกิจรัสเซียอยู่ภายใต้การคว่ำบาตรอย่างหนัก โจ ไบเดน ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เป็นหนึ่งในบรรดาผู้นำที่กล่าวว่าพวกเขาจะลำบาก หากต้องอยู่ในห้องประชุมเดียวกัน

 

เป็นที่แน่ชัดว่า ปูตินน่าจะไม่ได้รับการต้อนรับอย่างอบอุ่น อย่างที่ปูตินเคยได้รับในการประชุมที่ออสเตรเลียเมื่อปี 2557 (ซึ่งขณะนั้น สตีเฟน ฮาร์เปอร์ นายกรัฐมนตรีแคนาดาในขณะนั้นบอกกับปูตินว่าเขาจะจับมือ แต่ “คุณต้องออกจากยูเครน” ขณะที่โทนี่ แอ็บบอต นายกรัฐมนตรีออสเตรเลียในขณะนั้น ในฐานะประเทศเจ้าภาพ ขู่ว่าจะ “อัดหน้าอก” ประธานาธิบดีรัสเซีย)

 

เซอร์เก ลาฟรอฟ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ รัสเซีย จะเป็นผู้เข้าร่วมประชุม G20 แทนปูติน แต่มันจะน่าอึดอัดใจไม่ว่าปูตินจะอยู่ที่บาหลีหรือไม่ และลาฟรอฟอาจเข้าร่วมประชุมผู้นำในบางช่วง อาจมีเขาใน “ภาพหมู่” แบบดั้งเดิมหรืองานกาล่าดินเนอร์หรือไม่? เป็นที่จับตามอง

 

(2) สองผู้นำโลก “โจ ไบเดน” พบ “สี จิ้นผิง” :

ประธานาธิบดีของ 2 ประเทศเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีกำหนดจะพบกันที่บาหลีในบ่ายวันที่ 14 พ.ย. ซึ่งเป็นการพูดคุยแบบเห็นหน้ากันครั้งแรกนับตั้งแต่ ไบเดน เข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดี และเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นไม่นาน หลังจากที่สี จิ้นผิง ได้ต่อเวลาเป็นผู้นำจีนอีก 5 ปี เป็นครั้งที่ 3 ซึ่งสีสามารถรวมอำนาจภายในพรรคคอมมิวนิสต์และหลังจากที่พรรคเดโมแครตของไบเดน ชนะการเลือกตั้งรัฐสภากลางเทอมได้ที่นั่งมากกว่าที่คาดการณ์ไว้

 

แม้ความตึงเครียดระหว่าง 2 ประเทศยังอยู่ในระดับสูง เหนือนโยบายการค้า เทคโนโลยี การเข้าถึงตลาด การกระทำของจีนต่อไต้หวันและฮ่องกง และข้อเท็จจริงที่ว่าสี จิ้นผิงหลีกเลี่ยงการประณามโดยตรงต่กปูตินในเรื่องการรุกรานยูเครน เมื่อเดือน ก.พ.2565

 

อย่างไรก็ตาม ความสำคัญของจีนและสหรัฐฯ ที่มีต่อกันในขณะที่ตลาดส่งออกได้ลดลงบ้างในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เนื่องจากภาษีศุลกากร ความตึงเครียด และการเบี่ยงเบนทางการค้าไปยังประเทศอื่น ๆ ได้ส่งผลกระทบต่อการค้าของทั้งสองประเทศ และพวกเขามีเหตุผลที่จะตั้งกำแพงกั้นสำหรับความสัมพันธ์ใหม่ บางทีอาจจะเน้นไปที่ผลประโยชน์ร่วมกัน เช่น การป้องกันการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการป้องกันการใช้อาวุธนิวเคลียร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีรัสเซียในยูเครน

 

(3) ธัญพืชยูเครนและราคาน้ำมันของรัสเซีย :

ข้อตกลงในเดือน ก.ค. ที่ผ่านมา ที่จะให้ขนส่งธัญพืชของยูเครนอีกครั้งผ่านท่าเรือของประเทศเป็นความก้าวหน้าในการช่วยเหลือประเทศที่ยากจนทั่วโลกให้รับมือกับปัญหาการขาดแคลนอาหารและลดอัตราเงินเฟ้อทั่วโลก

 

เหตุการณ์ดังกล่าวสะดุดเมื่อเดือน ต.ค. เมื่อปูตินทิ้งข้อตกลงดังกล่าวไปชั่วขณะ หลังการโจมตีกองเรือทะเลดำของเขา ก่อนที่ตุรกีจะเกลี้ยกล่อมกลับ

 

ไม่ว่าจะด้วยวิธีใด ข้อตกลงนี้จะมีการต่ออายุในวันที่ 19 พ.ย. แม้ว่าปูตินจะขัดขวางการขยายเวลา ยูเครน ตุรกี และสหประชาชาติอาจเลือกที่จะยอมให้เรือแล่นเข้ามาเรื่อย ๆ แต่บริษัทขนส่งอาจตัดสินใจว่าความเสี่ยงนั้นสูงเกินไป และค่าประกันก็สูงเกินไป

 

ในขณะเดียวกัน ผู้นำกลุ่ม 7 หรือ G7 ยังพยายามสรุปขีดจำกัดตามแผน สำหรับราคาส่งออกน้ำมันของรัสเซีย โดยจำเป็นต้องโน้มน้าวให้ประเทศอื่น ๆ สนับสนุนในหลักการในการเจรจาราคากับรัสเซีย

 

(4) ความตึงเครียดระหว่างกลุ่มต่าง ๆ ภายใน G20 :

สงครามของปูตินทำให้ความแตกแยกรุนแรงขึ้นระหว่างกลุ่มประเทศเศรษฐกิจชั้นนำที่ประกอบเป็น G7 ซึ่งรวมถึงสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร เยอรมนี และฝรั่งเศส และสิ่งที่มักเรียกว่า “โลกใต้” ซึ่งเป็นประเทศที่พัฒนาแล้วอื่นๆ การขาดแคลนอาหารและพลังงาน การทำลายล้างของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และความยากจน

 

ความแตกแยกดังกล่าวจะแสดงให้เห็นอย่างเต็มกำลังในบาหลี ถึงความรู้สึกไม่พอใจจากบางพื้นที่ในสิ่งที่พวกเขามองว่าขาดการสนับสนุนจากรัฐที่ใหญ่กว่า เพื่อรับมือกับความท้าทายเหล่านี้ และเกี่ยวกับการถูกผลักดันให้ตกอยู่ในการคว่ำบาตรต่อรัสเซีย หรือการจำกัดการซื้อพลังงาน

 

สะท้อนให้เห็นในวงกว้างมากขึ้นถึงโลกที่มีหลายขั้วมากขึ้น ซึ่งพันธมิตรกำลังขยับตัวไปทั่วประเทศจีนและสหรัฐอเมริกา และในระดับภูมิภาคมากขึ้นในประเทศต่าง ๆ เช่น ซาอุดีอาระเบีย

 

(5) ความเย็นชาระหว่างซาอุดีอาระเบียและสหรัฐอเมริกา :

ในการประชุมที่บาหลี อย่าคาดหวังว่าจะได้เห็นไบเดนในมุมสบายๆ กับมกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมานผู้นำจากซาอุดีอาระเบีย หลังจากซาอุฯ ใช้อิทธิพลของตนที่โอเปกพลัส เพื่อลดการผลิตน้ำมัน แม้ว่าไบเดนจะเดินทางไปยังซาอุฯ เมื่อเดือน ก.ค. ที่ผ่านมา เพื่อขอความช่วยเหลือจากเจ้าชายโมฮัมเหม็ดในการปรับราคาน้ำมันในช่วงเวลาที่ราคาน้ำมันของสหรัฐกำลังเพิ่มขึ้น

 

ทำเนียบขาวกล่าวหาว่า ซาอุดีอาระเบียบีบบังคับประเทศในกลุ่ม OPEC+ อื่น ๆ ให้ตกลงลดการผลิตน้ำมันลงอย่างมาก

 

ผู้แทนในคองเกรส สหรัฐฯ บางคนเริ่มส่งเสียงเกี่ยวกับการควบคุมการขายอาวุธให้ซาอุดีอาระเบีย ขณะที่ ฝั่งซาอุฯ ไม่สะทกสะเทือนใดๆ และส่งสัญญาณถึงความสัมพันธ์กับจีน จากรายงานที่ว่า สี จิ้นผิง จะเยือนซาอุฯ ในเดือน ธ.ค.นี้

 

(6) การฉวยโอกาสของผู้นำใหม่ :

การประชุมสุดยอดครั้งนี้จะเห็นผู้นำบางคนเปิดตัว ซึ่งเป็นการเปิดโอกาสให้มีความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นกับผู้อื่น แต่ยังอาจเต็มไปด้วยข้อผิดพลาดสำหรับผู้นำใหม่ที่เพิ่งเข้าร่วมประชุม

 

โดยรายชื่อผู้นำใหม่ที่เข้าร่วมประชุม G20 รอบนี้ ได้แก่ แอนโทนี แอลบาเนซี นายกรัฐมนตรีออสเตรเลีย ยุนซอกย็อล ประธานาธิบดีเกาหลีใต้ จอร์เจีย เมโลนี นายกรัฐมนตรีอิตาลี ริชี ซูนัค นายกรัฐมนตรี อังกฤษ และโอลาฟ โชลซ์ นายกรัฐมนตรีเยอรมนี ขณะที่ ชาอีร์ โบลโซนาโร ประธานาธิบดีบราซิลร่วมประชุมตามตำแหน่ง หลังจากที่เพิ่งแพ้คะแนนเสียงให้แก่ ลุยซ์ อินาซิโอ ลูลา ดา ซิลวา

 

(7) การจัดคิวการประชุมของเจ้าภาพอินโดนีเซีย :

จับตาอินโดนีเซีย เจ้าภาพจัดการประชุมที่มีภารกิจเต็มมือ เพื่อป้องกันไม่ให้การประชุมสุดยอดเบี่ยงเบนไปจากวาระหลัก และฝันร้ายด้านการจราจรขนส่ง เพื่อดูแลผู้นำบางคนที่ไม่ต้องการที่จะเห็นกันจากการพบกันโดยบังเอิญในระหว่างทางเดิน

 

แม้ว่าอินโดนีเซียจะต้องการแถลงการณ์ยุติการประชุม แต่ก็ยากที่จะเห็นว่า จะตกลงกันได้เพราะรัสเซียปฏิเสธที่จะเรียกการกระทำของตนในยูเครนว่าเป็นการรุกราน และประเพณีการประชุมสุดยอดอื่น ๆ เช่น “รูปถ่ายหมู่ผู้นำ” ก็จะมีข้อสงสัยเป็นอย่างมาก

 

สำหรับอินโดนีเซีย เป็นการแสดงความคืบหน้าหรืออย่างน้อยก็แสดงเจตจำนงเกี่ยวกับความท้าทายร่วมกัน เช่น หนี้ ความมั่นคงด้านอาหาร และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่สิ่งที่เป็นสาระสำคัญจริง ๆจะเกิดขึ้นในการประชุมคู่ขนานและการสนทนาช่วงดึกมากกว่าในห้องประชุมใหญ่ และบางทีสิ่งที่ดีที่สุดที่อินโดนีเซียสามารถคาดหวังได้ ก็คือไม่มีฝุ่นละอองในที่สาธารณะ

 

เมื่อย้อนดูการประชุมสุดยอด G7 ในแคนาดาเมื่อเดือน มิ.ย. 2561 อาจเป็นเครื่องเตือนใจว่าสิ่งต่าง ๆ จะเกิดขึ้นได้เร็วเพียงใด เช่น บรรดาผู้นำรวมตัวกันตอนดึก เพื่อทำแถลงการณ์เมื่อเผชิญกับการคัดค้านอย่างรุนแรงของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ในขณะนั้น เกี่ยวกับภาษาการค้า ภาพถ่ายที่เป็นสัญลักษณ์แสดงให้เห็นผู้นำรวมตัวกันรอบ ๆ ทรัมป์ กดดันให้เขาออกจากระบบ ในที่สุดเขาก็ทำ แม้ต่อมาจะ “ยกเลิกการลงนาม” เมื่อเขาออกจากการประชุมสุดยอดแล้ว และกล่าวหาว่า จัสติน ทรูโด ประเทศเจ้าภาพว่าไม่ซื่อสัตย์

 

(8) สิ่งรบกวนภายนอก :

สำหรับประธานาธิบดีไบเดน สหรัฐฯ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในสัปดาห์นี้ เสี่ยงที่จะถูกศัตรูเก่าบดบัง เมื่อโดนัลด์ ทรัมป์ จะ “ประกาศครั้งใหญ่” ในสัปดาห์นี้ ว่าเขาจะลงสมัครรับการเสนอชื่อจากพรรครีพับลิกันสำหรับการเลือกตั้งประธานาธิบดีปี 2567

 

และหากทรัมป์ตกลงใจเข้าสู่การลงสมัครรับเลือกตั้งอีกครั้ง ไม่ต้องสงสัยเลยว่าผู้นำคนอื่น ๆ จะถามไบเดนเรื่องนี้เป็นเรื่องแรกที่เจอกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งตอนนี้ยังไม่แน่ชัดว่า ไบเดนจะลงสมัครรับเลือกตั้งในสมัยหน้าหรือไม่

 

อีกคนหนึ่งที่อาจถูกซักถามคือ คิม จอง อึน ผู้นำเกาหลีเหนือ ซึ่งเพิ่งปล่อยขีปนาวุธเพิ่มเติมและเตรียมที่จะทดสอบอุปกรณ์ปรมาณูใหม่ ขณะเดียวกันเหตุการณ์นิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือจะขโมยซีนจากผู้นำจากสหรัฐฯ, ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ ในฐานะฝั่งตรงข้าม พร้อมกับจีน และรัสเซีย ในฐานะพันธมิตร ในที่เดียวกัน

 

ที่มา ประชาชาติธุรกิจ

วันที่ 15 พฤศจิกายน 2565