สหภาพยุโรป (EU) เข้าสู่ระยะปฏิบัติตามกฎระเบียบ (Compliance Phase) หรือระยะบังคับใช้มาตรการคาร์บอนข้ามพรมแดน หรือ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 มกราคม ปี 2569 ที่ผ่านมา 

 

อะไรคือ CBAM?

 

CBAM หนึ่งในนโยบายกลไกราคาคาร์บอน ภายใต้แผนปฏิรูปยุโรปสีเขียวของสหภาพยุโรป (The European Green Deal) โดย CBAM เป็นมาตรการปรับราคาคาร์บอนข้ามพรมแดนเพื่อควบคุมการรั่วไหลของคาร์บอน (Carbon Leakage) อันเกิดจากการย้ายฐานการผลิตของบริษัทผู้ผลิตสินค้าใน EU ไปยังประเทศซึ่งนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดน้อยกว่า EU เพื่อลดต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้นจากกฎระเบียบการปล่อยก๊าซเรือนกระจกใน EU สำหรับสินค้าที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง หรือสินค้า CBAM ดังนั้น CBAM จึงเป็นกลไกสำคัญในการตรวจสอบและควบคุมสินค้าที่นำเข้าไปยัง EU เพื่อยืนยันต้นทุนด้านคาร์บอนที่แท้จริงว่าใกล้เคียงกับสินค้าที่ผลิตใน EU หรือไม่ อีกทั้ง เพื่อให้เป็นไปตามนโยบายการส่งเสริมการลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกของ EU อีกด้วย 

กฎระเบียบอะไรเปลี่ยนแปลงไปบ้างใน CBAM ปี 2569

 

เนื่องจากมาตรการ CBAM สิ้นสุดระยะเวลาเปลี่ยนผ่าน (Transitional Phase) ระหว่างปี 2566-2568 และก้าวเข้าสู่ระยะปฏิบัติตามกฎระเบียบ (Compliance Phase) ซึ่งบังคับใช้มาตรการอย่างเป็นทางการในวันที่ 1 มกราคม ปี 2569 ส่งผลให้กฎระเบียบและข้อกำหนดที่สำคัญหลายประการเปลี่ยนแปลงเพื่อบังคับใช้มาตรการ CBAM ดังนี้ 

 

1)การสำแดงข้อมูลและการส่งมอบใบรับรอง

 

* ผู้นำเข้าต้องสำแดงปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแฝง (Embedded emissions) แก่หน่วยงานศุลกากรสำหรับการนำเข้าสินค้า CBAM มากกว่า 50 ตัน เพื่อการรับรองสถานะสินค้าเสรี (Free circulation) สำหรับการจำหน่ายตามกฎหมายในตลาด EU 

* ผู้นำเข้าต้องแจ้งปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแฝง และส่งมอบใบรับรอง CBAM (CBAM Certificates) ที่สอดคล้องกับปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแฝงตลอดทั้งปี 2569 โดยมีกำหนดการส่งมอบรอบแรกภายในวันที่ 30 กันยายน ปี 2570 

 

2)ราคาของใบรับรอง CBAM (CBAM Certificates Prices) 

 

* อย่างไรก็ตาม ในปี 2569 นี้ ราคาใบรับรองจะถูกคำนวณจากราคาเฉลี่ยของการประมูลสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EUA) ในแต่ละไตรมาส และราคาจะถูกใช้ตามไตรมาสนั้นๆ ทั้งนี้ มีการกำหนดการเริ่มจำหน่ายใบรับรอง CBAM ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ปี 2570 และราคาใบรับรองในปี 2570 จะมีการปรับเปลี่ยนเป็นการคำนวณโดยใช้ราคาเฉลี่ยรายสัปดาห์แทน 

 

3)การปรับค่าเริ่มต้นการปล่อยก๊าซ (Default Emission Values)

 

* มีการเปลี่ยนมาใช้ค่าเริ่มต้นการปล่อยก๊าซแบบเจาะจงตามผลิตภัณฑ์และประเทศ (Country- and product-specific default emission value) แทนค่าเริ่มต้นเฉลี่ยระดับโลก 

* การปรับเพิ่มค่าเริ่มต้น (Upward adjustment) ร้อยละ 10 ในปี 2569 เพื่อจูงใจให้ผู้นำเข้ารายงานการปล่อยก๊าซตามจริง และจะมีการปรับเพิ่มร้อยละ 10 ในทุกปี จนถึงร้อยละ 30 ในปี 2571 อย่างไรก็ตาม ในสินค้าประเภทปุ๋ยจะถูกปรับค่าเริ่มต้นเพียงร้อยละ 1 ต่อปี เพื่อรักษาเสถียรภาพของภาคเกษตรกรใน EU  

 

4)การปรับลดสิทธิการปล่อยก๊าซฟรี (Free Allocations)

 

* การปรับลดสิทธิการปล่อยก๊าซฟรีลงร้อยละ 25 ภายใต้ระบบซื้อขายสิทธิ์ในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป (EU ETS) ในปี 2569-2570 สำหรับผู้ผลิตอุตสาหกรรม CBAM ใน EU 

* ผ่อนปรนความเข้มงวดและค่าของเกณฑ์มาตรฐาน (Benchmarks) สำหรับปี 2569 รวมถึงทบทวนให้สอดคล้องกับมาตรฐานของ EU ETS

 

ทั้งนี้ ในการบังคับใช้ CBAM ในสัปดาห์แรก (1-7 มกราคม) เป็นไปอย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพผ่านระบบ CBAM Registry โดยมีสถิติเบื้องต้น ดังต่อไปนี้ 

 

* มีผู้ประกอบการยื่นขอสถานะการอนุญาต (CBAM authorization) กว่า 12,000 ราย และได้รับสถานะผู้สำแดงข้อมูลที่ได้รับอนุญาต (Authorized declarant) 4,100 ราย  

* ใบขนส่งสินค้า CBAM ขาเข้าได้รับการตรวจสอบแล้วกว่า 10,483 ฉบับ และมีปริมาณสินค้านำเข้ารวมทั้งสิ้น 1.6 ล้านตัน ได้แก่ เหล็กและเหล็กกล้า ปุ๋ย อะลูมิเนียม ไฟฟ้า และไฮโดรเจน

* ประเทศผู้ส่งออกหลักไปยัง EU ได้แก่ ตุรกี จีน อินเดีย แคนาดา ไต้หวัน และเวียดนาม และผู้นำเข้าหลักใน EU ได้แก่ เบลเยียม สเปน โรมาเนีย เนเธอร์แลนด์ ฝรั่งเศส และเยอรมนี 

 

กฎหมายใหม่มุ่งขยายขอบเขต CBAM ในอนาคต  :

 

ปัจจุบันคณะกรรมาธิการยุโรปอยู่ในระหว่างการดำเนินการขยายขอบเขตมาตรการ CBAM ให้ครอบคลุมภาคอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องให้มากขึ้น โดยได้เผยแพร่ข้อเสนอกฎหมาย (Legislative Proposal) ได้แก่ 

 

1)กองทุนเพื่อลดการปล่อยคาร์บอนชั่วคราว (Temporary Decarbonization Fund) เพื่อสนับสนุนอุตสาหกรรมใน EU ที่มีสัดส่วนส่งออกสูงในตลาดโลก ซึ่งยังไม่อยู่ในขอบเขตของมาตรการ CBAM 

 

2)การขยายขอบเขตมาตรการ CBAM ให้ครอบคลุมสินค้าปลายน้ำ (Extension to Downstream Goods) กว่า 180 รายการ อันมีความเสี่ยงสูงในการรั่วไหลของคาร์บอน และคาดว่าจะเริ่มดำเนินการในปี 2571 

 

3)มาตรการป้องกันการหลบเลี่ยง (Anti-circumvention measures) สำหรับควบคุมการสำแดงข้อมูลเท็จ รวมถึงยกระดับความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability)

 

4)แผนการดำเนินงานอื่น ๆ ซึ่งในปี 2569 ดำเนินการขยายขอบเขต CBAM โดยการใช้มาตรการการลดหย่อนจากราคาคาร์บอนซึ่งจ่ายในประเทศที่สาม และการทบทวนมาตรฐานให้เป็นไปในแนวทางเดียวกับ EU ETS อีกทั้ง ในปี 2570 มีแผนการนำเสนอรายงานการดำเนินงานมาตรการ CBAM ฉบับแรก ต่อรัฐสภายุโรปและคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป และจะมีการรายงานติดตามผลในทุก 2 ปี (ข้อมูล: สำนักงานที่ปรึกษาด้านอุตสาหกรรมในต่างประเทศ ประจำกรุงเวียนนา สาธารณรัฐออสเตรีย และ คณะกรรมาธิการยุโรป, เรียบเรียงโดย: ศูนย์ธุรกิจสัมพันธ์) 

 

ที่มา globthailand

วันที่ 9 เมษายน 2569