ตั้งแต่เสื้อยืด กระเป๋าหิ้ว พวงกุญแจ ไปจนถึงภาพและโซเชียลมีเดีย เฝอกําลังก้าวออกจากโต๊ะอาหารและกลายเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของฮานอย โดยเปิดโอกาสให้ภาพลักษณ์ของเวียดนามก้าวไปอีกขั้น

 

✅  บนถนนในกรุงฮานอยมีสิ่งที่น่าสนใจเกิดขึ้น

 

เฝอกําลังปรากฏให้เห็นมากขึ้นเรื่อย ๆ ในสถานที่ที่ไม่ค่อยมีใครนึกถึงมาก่อน บนเสื้อยืด กระเป๋าหิ้ว พวงกุญแจ สติกเกอร์ โปสการ์ด สมุดบันทึก ภาพประกอบ หรือของขวัญเล็ก ๆ น้อย ๆ สําหรับนักท่องเที่ยว บนโซเชียลมีเดีย ภาพของชามก๋วยเตี๋ยว ตะเกียบ ควัน และคําว่า “เฝอ” ก็กลายเป็นสิ่งที่คนหนุ่มสาวสามารถเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับฮานอยในแบบของพวกเขาเองได้

 

 

อาหารที่ถูกจดจําด้วยรสชาติตอนนี้ถูกจดจําด้วยภาพ และนั่นอาจเป็นการเปลี่ยนแปลงที่น่าสังเกต

 

เพราะเมื่อเฝอก้าวออกจากโต๊ะอาหารเข้าสู่แฟชั่น การออกแบบ ศิลปะ ของที่ระลึก และชีวิตโซเชียลมีเดีย มันก็เริ่มทําหน้าที่อื่น: กลายเป็นสัญลักษณ์ที่บ่งบอกว่าฮานอยและเวียดนามในวงกว้าง

 

✅  คําว่า “เฝอ” อาจชวนให้นึกถึงฮานอย

 

ลองดูที่กระเป๋าผ้า ไม่จําเป็นต้องพิมพ์ในทะเลสาบแห่งดาบ หอคอยเต่า หรือมุมหนึ่งของเมืองเก่า คําว่า “เฝอ” เพียงคําเดียว บางครั้งก็เป็นรูปโพธิ์ชามเล็ก ๆ ก็สามารถจินตนาการถึงเรื่องราวบางส่วนเกี่ยวกับฮานอยได้

 

✅  นั่นคือพลังของสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม

 

เสื้อที่มีรูปโพธิ์สามารถสวมใส่กับกาแฟได้ พวงกุญแจรูปชามก๋วยเตี๋ยวสามารถนํานักท่องเที่ยวไปยังเมืองอื่นได้ โปสการ์ดอาจอยู่บนโต๊ะทํางานของคนที่อยู่ห่างจากฮานอยหลายพันกิโลเมตร

 

สิ่งเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ไม่สามารถทดแทนชามก๋วยเตี๋ยวได้ ทว่าพวกเขารักษาภาพลักษณ์ของเฝอไว้ได้ในรูปแบบที่แตกต่างออกไป และที่สําคัญกว่านั้น พวกเขาทําให้เฝอเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจําวันของผู้คนที่อาจไม่เคยนั่งแถวโพธิ์ในฮานอยในตอนเช้ามาก่อน

 

นั่นอาจเป็นวิธีที่เป็นธรรมชาติมากที่วัฒนธรรมจะแพร่กระจายออกไป

 

✅  เฝอถูกเล่าขานด้วยภาษาของคนหนุ่มสาว

 

เป็นที่น่าสังเกตว่ากระบวนการนี้ไม่จําเป็นต้องเริ่มต้นด้วยแคมเปญส่งเสริมการขายขนาดใหญ่ มันอาจเริ่มจากนักออกแบบรุ่นเยาว์คนหนึ่งที่วาดชามก๋วยเตี๋ยวขึ้นมาใหม่ในสไตล์ของตัวเอง ร้านหนึ่งทําเสื้อหลายตัว ชายคนหนึ่งซื้อพวงกุญแจเพราะคิดว่ามันน่าสนใจ นักเดินทางคนหนึ่งหยิบของขวัญเล็ก ๆ น้อยๆ ขึ้นมา แล้วแชร์บนโซเชียลมีเดีย

 

ดังนั้น ภาพของเฝอจึงถูกเล่าขานในรูปแบบต่างๆ มันอาจดูเรียบง่าย สนุกสนาน ชวนให้นึกถึงอดีต และดูทันสมัย ทว่าไม่ว่าจะแสดงออกมาในรูปแบบใดก็ตาม เฝอก็ยังคงสามารถจดจําได้อยู่มาก

 

นี่เป็นสิ่งที่ควรค่าแก่การพิจารณา มรดกไม่จําเป็นต้องอยู่ในที่ที่เป็นทางการจึงจะได้รับการชื่นชม ค่านิยมทางวัฒนธรรมสามารถดํารงชีวิตอยู่ในวัตถุธรรมดาๆ ได้ ตราบใดที่ชุมชนยังคงเห็นตัวเองอยู่ในวัตถุเหล่านั้นและต้องการบอกเล่าเรื่องราวนั้นต่อไป

 

สําหรับก๋วยเตี๋ยว กระบวนการนี้ค่อนข้างเป็นธรรมชาติ

 

✅  จากอาหารสู่ "รหัส" ทางวัฒนธรรม

 

เมื่อมองโลกกว้างออกไป ไม่ใช่เรื่องยากที่จะพบอาหารที่ก้าวข้ามขีดจํากัดของมื้ออาหารจนกลายเป็นภาพลักษณ์ของวัฒนธรรมทั้งหมด

 

เมื่อพูดถึงอิตาลี คุณอาจนึกถึงพิซซ่า รูปภาพของเค้ก ชีส เตาอบ และพิซซ่าชิ้นหนึ่งได้ปรากฏให้เห็นตั้งแต่ร้านอาหาร หนังสือภาพ ไปจนถึงภาพยนตร์ การออกแบบ และของที่ระลึกมากมายนับไม่ถ้วน

 

สําหรับเกาหลี กิมจิมีเส้นทางที่คล้ายกัน กิมจิเปลี่ยนจากอาหารแบบดั้งเดิมมาเป็นส่วนหนึ่งของภาพลักษณ์ของเกาหลีที่พบเห็นได้ทั่วไปในภาพยนตร์ โทรทัศน์ การท่องเที่ยว และวัฒนธรรมสมัยนิยม

 

✅  ญี่ปุ่นมีซูชิ เม็กซิโกมีทาโก้ ฝรั่งเศสมีบาแกตต์หรือครัวซองต์

 

อาหารแต่ละจานมีเรื่องราวที่แตกต่างกันออกไป แต่สิ่งหนึ่งที่เหมือนกันคืออาหารเหล่านั้นไม่ได้มีเพียงรสชาติเท่านั้นอีกต่อไป

 

บางทีแค่เห็นพิซซ่าก็นึกถึงอิตาลี กิมจิหนึ่งกล่องอาจชวนให้นึกถึงเกาหลี ซูชิหนึ่งจานทําให้นึกถึงญี่ปุ่น นั่นคือตอนที่อาหารกลายเป็นส่วนหนึ่งของ "ภาษาประจําตัว" ของประเทศ

 

เฝอก็มีโอกาสเดินตามเส้นทางเดียวกันเช่นกัน ไม่ใช่เพราะก๋วยเตี๋ยวจะต้องเป็นพิซซ่าหรือกิมจิ เนื่องจากเฝอมีสิ่งหนึ่งที่สําคัญมาก นั่นคือความสามารถในการทําให้ผู้คนนึกถึงดินแดนด้วยภาพเพียงภาพเดียว

 

อาหารสามารถไปได้ไกลเมื่อกลายเป็นสิ่งที่ผู้คนอยากเห็น อยากพกติดตัว และอยากเล่าให้ฟัง

 

✅  เมื่อก๋วยเตี๋ยวไม่เพียงถูกกินเท่านั้น แต่ยังถูกประดิษฐ์ขึ้นอีกด้วย

 

นี่เป็นตอนที่เรื่องราวเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาทางวัฒนธรรมกลายเป็นประเด็นที่ถกเถียงกัน

 

ทรัพย์สินทางปัญญาในความหมายของทรัพย์สินทางปัญญาคือแนวคิดทางกฎหมายและเศรษฐกิจที่เฉพาะเจาะจง เมื่อพูดถึง "IP ทางวัฒนธรรม" เราสามารถเข้าใจภาพ เรื่องราว หรือค่านิยมทางวัฒนธรรมที่ได้รับการยอมรับ สร้างสรรค์ และพัฒนาไปสู่ผลิตภัณฑ์ ประสบการณ์ และเนื้อหาที่หลากหลายได้ในวงกว้าง

 

 

เมื่อมองจากมุมนั้น เสื้อที่มีรูปเฝอ กระเป๋าหิ้ว พวงกุญแจ หรือภาพประกอบไม่ใช่ "IP เฝอ” ที่สมบูรณ์ ทว่าพวกเขาแสดงให้เห็นว่าเฝอมีองค์ประกอบต่าง ๆ ที่สําคัญต่อการคิดถึงวัฒนธรรม IP: เรื่องราวที่ยาวพอ ภาพที่เป็นที่รู้จักพอ และความเชื่อมโยงที่ลึกซึ้งพอกับฮานอย

 

กล่าวอีกนัยหนึ่ง เฝอมีพลังส่วนหนึ่งของสัญลักษณ์ คําถามที่เหลือคือพลังดังกล่าวได้รับการพัฒนาอย่างมีทิศทางโดยที่ยังคงความเป็นธรรมชาติไว้ได้ได้อย่างไร

 

✅  ปล่อยให้เฝอไปได้ไกลด้วยสิ่งเล็ก ๆ น้อย ๆ

 

นักท่องเที่ยวอาจกินโพธิ์หนึ่งชามระหว่างที่เดินทางไปฮานอย จากนั้นจึงซื้อพวงกุญแจ อีกคนหนึ่งเลือกเสื้อที่มีคําว่า “เฝ”อ กํากับอยู่ อีกคนหนึ่งหยิบโปสการ์ดที่มีภาพมุมถนนและร้านโพธิ์ไปด้วย

 

สิ่งของเหล่านั้นอาจมีขนาดเล็กมาก แต่เรื่องราวที่พวกเขานํามานั้นไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย เนื่องจากเมื่อกลับถึงบ้าน เสื้อยังคงถูกสวมใส่อยู่ พวงกุญแจยังคงอยู่ในกระเป๋าเป้ โปสการ์ดยังสามารถวางบนโต๊ะได้ ภาพของเฝอยังคงปรากฏอยู่ในอีกชีวิตหนึ่ง ในอีกที่หนึ่ง

 

บางครั้งวัฒนธรรมก็ไปไกลขนาดนั้น อย่าสร้างความโกลาหล ไม่จําเป็นต้องเริ่มต้นด้วยแคมเปญขนาดใหญ่ สิ่งที่คุณต้องมีคือภาพที่คุ้นเคยพอที่จะทําให้อยากพกติดตัวไปด้วย เฝอกําลังได้เปรียบกว่า

 

จากอาหารริมทาง เฝอได้กลายเป็นภาพที่คนหนุ่มสาวสามารถสวมใส่ ถือ แขวน วาดภาพ และแบ่งปันได้ นี่เป็นการเปลี่ยนแปลงที่สําคัญ ไม่เพียงแต่รักษามรดกไว้เท่านั้น แต่ยังเริ่มถูกเล่าขานด้วยภาษาแห่งชีวิตในปัจจุบันอีกด้วย

 

และหากรู้วิธีปลูกฝังความคิดสร้างสรรค์ เฝอก็สามารถทําได้มากกว่าการพาผู้คนไปร้านอาหาร มันสามารถพาผู้คนไปยังฮานอยและจากฮานอยไปยังส่วนอื่น ๆ ของเวียดนามได้

 

ที่มา vov.vn

วันที่ 10 สิงหาคม 2569